Kambiyo Senetlerindeki İstenmeyen Alacaklar, Vazgeçmiş ya da Tahsil Edilmiş Sayılacağından Farklı Bir Kambiyo Takibine Konu Edilemez

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Bonoya dayalı kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takipte borçlunun, bir adet bononun miktar itibariyle bölünerek üç ayrı takibe konu edildiğini, takiplerin mükerrer olduğunu ileri sürerek son iki takibin iptali istemi ile icra mahkemesine başvurduğu, mahkemece, her üç takip dosyasına konu borcun aynı borç olduğu, icra takiplerinin mükerrer olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, Konya 12. İcra Müdürlüğünün 2018/9778 Esas sayılı ve 2018/14270 Esas sayılı icra takiplerinin davacı borçlu yönünden ayrı ayrı iptaline karar verildiği, alacaklı tarafından ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine, Bölge Adliye mahkemesince her üç icra takibinin de fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla takip başlatılmış ve takibe konulan toplam alacak miktarının takibe dayanak senet bedelinin altında kalmış olması, aynı senet bedelinin tamamının ayrı ayrı takibe konulmasının da söz konusu olmadığı nazara alındığında, ortada mükerrer bir takibin söz konusu olmadığı gerekçesi ile istinaf isteminin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verildiği, kararın borçlu tarafından temyiz edildiği anlaşılmıştır.

Somut olayda, alacaklı tarafından şikayetçi-borçlu R. Limited Şirketi ile birlikte dava dışı borçlular aleyhine ilk önce Konya 12. İcra Müdürlüğünün 2018/9370 Esas sayılı takip dosyası üzerinden 19/04/2017 tanzim tarihli, 24/09/2018 vade tarihli ve 20.000.000,00 TL bedelli kambiyo vasfına haiz bir adet bonoya dayalı olarak, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla, 2.304.612,06 TL asıl alacak, 2.462,46 TL faiz alacağı ve 6.913,84 TL komisyon olmak üzere toplam 2.313.988,36 TL alacak yönünden takip başlatıldığı, bu takipten sonra aynı icra müdürlüğünün 2018/9778 Esas sayılı takip dosyası üzerinden aynı bonoya dayalı olarak yine fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla, 4.162.140,00 TL asıl alacak, 4.447,22 TL faiz alacağı ve 12.486,42 TL komisyon olmak üzere toplam 4.179.073,64 TL alacak yönünden takip başlatıldığı, daha sonra yine aynı bonoya dayalı olarak aynı icra müdürlüğünün 2018/14270 Esas sayılı takip dosyası üzerinden, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla, 80.000,00 TL asıl alacak, 1.213,33 TL faiz alacağı ve 240,00 TL komisyon olmak üzere toplam 81.453,33 TL alacak yönünden takip başlatıldığı görülmektedir.

Bölge adliye mahkemesi gerekçesinde de belirtildiği üzere her ne kadar, aynı senet bedelinin tamamının ayrı ayrı takibe konulması,dolayısıyla mükerrer takip söz konusu değil ise de; aynı bononun, bedeli bölünmek sureti ile tarafları aynı farklı icra takiplerine konu edilerek tahsil edilmeye çalışılması mümkün değildir.

Zira 20.000.000,00 TL bedelli kambiyo vasfını haiz bir adet bonoya dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla başlatılan Konya 12. İcra Müdürlüğünün 2018/9370 Esas sayılı ilk takip dosyasında alacaklı 2.304.612,06 TL kısmi asıl alacak talep etmekle, bono miktarından geriye kalan alacağından vazgeçmiş ya da tahsil etmiş sayılacağından artık geriye kalan bono miktarını farklı bir kambiyo takibine konu edemez.

Ayrıca kötüniyetli olmasa da, alacaklı tarafından yasadaki boşluktan yararlanılarak aynı bononun bölünerek tahsili için ayrı ayrı takip başlatılarak sebepsiz zenginleşmeye neden olacak şekilde davacı borçlu tarafa fazladan avukatlık ücreti ve takip masrafları yükletilmesine neden olunması hakkın kötüye kullanılmasıdır ve hukuk düzeni tarafından korunamaz.

Öte yandan, İİK’nun 167/2. maddesi; “Alacaklı takip talebine kambiyo senedinin aslını ve borçlu adedi kadar tasdikli örneğini eklemeye mecburdur” hükmünü içermektedir. Alacaklının kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip yapabilmesinin ön koşullarından biri olan “İİK’nun 167/2.madde gereğince” takip talebine kambiyo senedinin aslının ve borçlu adedi kadar tasdikli örneğini eklemeye mecbur olmasıdır. Bu durumda takip dayanağı senet aslının icra kasasında bulunmasının zorunlu olduğu nazara alındığında, ilk takip devam ederken aynı senet aslı ibraz edilmeden yeniden ikinci bir takip başlatılması da düşünülemez.

O halde; mahkemece, borçlu aleyhine başlatılan Konya 12. İcra Müdürlüğünün 2018/9778 Esas sayılı ve 2018/14270 Esas sayılı icra takiplerinin iptaline karar verilmesi doğru olup Bölge Adliye Mahkemesince alacaklının istinaf talebinin esastan reddi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ

Borçlunun temyiz itirazlarının kabulü ile; Konya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi’nin 14.04.2021 tarih ve 2021/562 E. – 2021/635 K. sayılı kararının yukarıda yazılı nedenlerle, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK’nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK’nun 373/2. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 23/11/2021 tarihinde oybirliği ile karar verildi.¹

1. Aynı yönde: Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 23.12.2021 tarih 2021/6346 E. 2021/11891 K.; 23.12.2021 tarih 2021/6350 E. 2021/11890 K. sayılı kararları ↩︎

KAYNAK: Yargıtay